دو میدانی
امروزه بر اساس تمامی شواهد موجود، دو میدانی بهعنوان ورزش پایه، یکی از سادهترین و کمخرجترین و جذابترین ورزشهایی است که میتوان آن را در جامعه گسترش داد. این ورزش یکی از ارکان اصلی هر المپیک به شمار میآید و در تمامی دنیا بهویژه کشورهای پیشرفته طرفداران فراوانی دارد. همچنین انجام تمرینات آن اثرات انکارناپذیر و سودمندی بر ارگانیزم بدن انسان دارد.
با توجه به اینکه ورزش دو میدانی را میتوان در تمام ردههای سنی به کاربرد چنانکه رشتهها و تمرینات آن درست انتخاب شوند و با این ورزش از زاویه تربیتی آموزشی برخورد شود میتوان ادعا کرد که اثرات انجام تمرینات آن به رشد و تکامل متناسب اندامها و دستگاههای مختلف بدن منجر میگردد بهطوریکه سلامتی و طول عمر فرد را بیمه میکند. کلیه رشتههای دو میدانی از ترکیب مهارتهای بنیادی همچون راه رفتن، دویدن، پریدن، جهش کردن و پرتاب کردن تشکیلشدهاند.
یادگیری این مهارتها نهتنها پایه و اساس یادگیری مهارتها و فنهای سایر رشتههای ورزشی است بلکه موجب توسعه و بهبود دستگاه قلبی تنفسی دستگاه عصبی عضلانی و سایر دستگاههای بدن انسان شده و درواقع به توسعه کیفیتهای جسمانی و تکنیکی منجر میگردد.
شواهد نشان دادهاند که یادگیری مهارتهای دو میدانی در سنین نوجوانی و جوانی از یکسو موجب رشد و توسعه قابلیتهای جسمانی فرد مانند قدرت، سرعت، استقامت و انعطافپذیری شده و از سوی دیگر باعث افزایش هماهنگی عصبی عضلانی و تعادل فرد میگردد بهطوریکه وی را برای یادگیری مهارتهای جدید با یادگیری مهارتهای سایر رشتههای ورزشی آمادهتر میکند.
بههرحال تمرینات دو میدانی همچون شاه کلیدی است که میتواند هم مشکل سایر ورزشها را حل کند و هم به تقویت و توسعه قوای ذهنی اراده و اعتمادبهنفس فرد درگیر منجر گردد.
کتابهای دو میدانی انتشارات نرسی
کتاب دو میدانی( با رویکرد آموزشی- مربیگری – داوری) در قالب ۲ جلد بهصورت تفکیک، تألیف ترجمه و گردآوریشده است که جلد یک این کتاب شامل دوهای با مانع سرعت، امدادی، استقامت، نیمهاستقامت، ماراتن و صحرانوردی هست. جلد دوم این کتاب شامل پرش طول با نیزه، ارتفاع سهگام و پرتاب نیزه وزنه چکش دیسک طراحی و نگاشته شده است.
بعضیاوقات مواد، دوها اساساً به این دلیل که دویدن فعالیتی طبیعی است بهعنوان مواد غیر تکنیکی دو میدانی، توصیف میشوند درحالیکه در مواد دوها آیتم سادهای وجود ندارد و کما اینکه در امر آنالیز، قوانین و مقررات آسیبشناسی و غیره بسیار تأثیرپذیر است تأکید نسبی بر روی سرعت یا استقامت که بر اساس مسافت مسابقه دیکته میشود استارت نشسته در دوهای سرعت مبادله چوب امدادی در دوهای امدادی و وجود موانع در مسابقات دوهای با مانع و ۳۰۰۰، مانع درمجموع نیازهای تکنیکی هستند که ورزشکاران باید خود را برای آنها آماده کنند.
در همه مواد دوها هدف اصلی به حداکثر رساندن میانگین سرعت دویدن در طی مسافت مسابقه است.
تاریخچه دو میدانی
دو و میدانی همراه با پیدایش انسان آغاز گردیده و تا پایان بشریت بناتر نیازهای انسان ادامه خواهد داشت. انسانهای اولیه بناتر نیازهای اولیه روزانه و حفظ جان خود و همچنین تهیه غذا مجبور به دویدن، پریدن و پرتاب کردن بودند. این حرکات پس از متمدن شدن انسان شکل ورزشی به خود گرفت و یونان ازلحاظ ترویج این ورزش در رأس کشورهای دیگر قرار دارد. مسابقات دو میدانی تا پایان المپیک دوران باستان اغلب بین دو کشور روم و یونان برگزار میگردد.
تاریخچه دو میدانی در جهان
منشأ پیدایش دو میدانی به انسانهای اولیه برمیگردد. انسانهای اولیه در جریان تلاش برای بقاء شکار و دفاع از دویدن، پریدن و پرتاب کردن استفاده میبردند. با گذشت زمان و تغییر شرایط زندگی، انجام این حرکات طبیعی بیشتر برای عملیات جنگی صورت میگرفت.
در زمان صلح که اوقات فراغت جنگجویان بیشتر بود و در این زمینه به تمرین و رقابت میپرداختند. نقوش روی اشیا و ظروف بجا مانده از دوران باستان تصاویر انسانهایی را نشان میدهد در حال دویدن، پریدن و پرتاب کردن میباشند. بر اساس مدارک موجود اثبات گردیده است که پیش از اولین دوره مسابقات المپیک دویدن، پریدن و پرتاب کردن بهعنوان یک ورزش دارای جاذبه برای مردم یونان بوده است.
مسابقه بیشتر دو میدانی به یونان باستان میرسد. در سال ۷۷۶ ق – م و رشتههای ۵ گانه ورزشی مرکب از دو سرعت، پرش طول، پرتاب دیسک، پرتاب نیزه و کشتی تشکیل میشد. دو میدانی نوین در قرن ۱۹ در امپراتوری انگلستان به وجود آمده و رشتههای قدیمی ابقاء و رشتههای جدیدی مانند دو با مانع، دوهای استقامت، پرش طول و پرش سهگام، پرتاب چکش و وزنه جزء رشته دو میدانی درآمدند.
در سال ۱۸۱۰ میلادی مسابقهای درزمینهٔ دو و میدانی در انگلستان انجام گردید. در بین سالهای 1857 و 1860 مسابقات دو میدانی بین دانشگاههای مشهور آکسفورد و کمبریج برگزار شد. ۲۰ سال بعد رشته دو میدانی آنچنان توسعه پیدا کرد که انجمن دو میدانی آماتوری انگلستان تأسیس گردید.
دو ۳۰۰۰ متر با مانع بهصورت امروزی از مسابقات صحرانوردی که بسیار موردعلاقه سربازان انگلیسی بود مشتق گردید. از سال ۱۹۰۰ مسابقات با مسافتهای مختلف انجام میشد وی از سال ۱۹۲۰ مسافت ۳۰۰۰ متر تعیین شد ایده واردکردن دو ماراتن در سال ۱۸۹۶ در اولین دوره المپیک جدید به وجود آمده و انجام پذیرفت.
پرش ارتفاع همراه با انواع حرکات آکروباتیک در قرن ۱۹ از جزایر انگلستان رونق یافت. پرش سهگام نیز از جزایر ایرلند آغاز گردید. در طی قرن ۱۹ ایرلندیها در این رشته تبحر پیدا کردند. ماده پرتاب وزنه نیز به جزایر انگلستان مربوط میشد. در آغاز برای پرتاب از سنگ استفاده میشده است ولی بعدها در اواسط قرن ۱۸ از گلولههای آهنی استفاده گردید.
در آغاز قرن ۱۹ نیز محل پرتاب از مربع به دایره تبدیل گردید. پرتاب چکش نیز از قرن ۱۶ از جزایر انگلستان شروع گردید البته شکل جدید چکش از اسکاتلند آغاز شد. موارد ۱۰ گانه نیز در اواسط قرن ۱۹ در ایرلند انجام میشد البته پیشگامی اسکاندیناویها موجب ورود این رشته در مسابقات المپیک استکهلم گردید.
بهطورکلی نقش انگلستان در توسعه تجدید حیات رشته دو میدانی بسیار بوده است. بهطوریکه در طول سالهای ۱۸۲۰ و ۱۸۶۰ و این رشته در دانشگاهها و مدارس راه یافته و دانش آموزان و دانشجویان به آن تمایل خوبی نشان میدادند. رونق دو میدانی در انگلستان باعث رویآوری سایر کشورهای اروپایی به این رشته شد.
آنها در کشور و نیز در مستعمرات خود دو میدانی را ترویج کردند. باشگاه دو میدانی نیویورک در سال ۱۸۶۸ تأسیس و مسابقات منظم در موارد دوها، پرشها و پرتابها برگزار شد.
تفکر تأسیس فدراسیون بینالمللی دو و میدانی همزمان با برگزاری مسابقات المپیک ۱۹۱۲ استکهلم به وجود آمد. سه روز پس از برگزاری این مسابقات اولین کنگره فدراسیون بینالمللی دو میدانی با شرکت کشورهای استرالیا، اتریش، بلژیک، شیلی، کانادا، دانمارک، مصر، فنلاند، فرانسه، آلمان، یونان، مجارستان، نروژ، روسیه، سوئد، آمریکا و انگلستان برگزار شد. اولین مقررات بینالمللی دو میدانی نیز در سال ۱۹۱۴ در کنگره لیون فرانسه به تصویب رسید.
تاریخچه دو میدانی در ایران
دو میدانی در ایران بهویژه در دوران باستان و روزگاران قدیم بهاندازه سوارکاری، چوگانبازی، تیراندازی، کشتی و شمشیربازی رایج نبوده است؛ اما بیتردید جنگاوران و سربازان ایرانی در هر دوره از تاریخ برای آمادهسازی و تقویت جسم خود از این ورزش هم غافل نبودهاند. شاطرها را شاید بتوان نخستین افرادی به شمار آورد که ورزش و تمرین اصلی آنها از دوران کودکی دویدن بوده است.
در دوره صفویه و پسازآن چنین رسم بود که مردانی چابک و تیزرو در پیشاپیش اسب بزرگان میدویدند و راه را برای عبور آنها باز میکردند. این دوندگان را شاطر مینامیدند. شاطرها دویدن و تند رفتن را از کودکی تمرین می کرند و چون در این کار مهارت مییافتند در یک آزمون مانند مسابقه دو نیز شرکت میکردند تا اگر قبول شوند، حکم شاطر دوانی یا استادی بگیرند.
در دربار پادشاهان صفوی و بعدازآن همواره تعدادی شاطر آمادهبهخدمت بودند و رئیس شاطرها را شاطرباشی میگفتند. شاطرها در اوقات فراغت به تمرین دو میپرداختند و ازآنجاکه افرادی تیزپا و تندرو بودند برای رساندن پیامها نیز مورداستفاده قرار میگرفتند؛ اما از عهد مشروطیت به بعد و به دلیل رواج کالسکه و اتومبیل بار شاطرها هم بهتدریج از رونق افتاد و این پیشه از میان رفت.
پیدایش ورزش دو میدانی در ایران بهصورت نوین حدود سال ۱۳۰۰ هجری شمسی است. در این سال میر مهدی ورزنده معلم ورزش دو میدانی را در ایران معرفی کرد و به شاگردان مدارس آموزش داد.